İş dünyası bugün iki büyük dönüşümün kesişim noktasında bulunuyor: iklim değişikliği ve dijital dönüşüm. Bu iki megatrend yalnızca iş modellerini değil, çalışanların maruz kaldığı iş sağlığı ve güvenliği risklerini de kökten değiştiriyor.
Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği Ajansı (EU-OSHA) tarafından yayımlanan OSH Pulse 2025: Occupational Safety and Health in the Era of Climate and Digital Change raporu, bu değişimin çalışanlar üzerindeki etkisini ortaya koyan en kapsamlı araştırmalardan biridir.
Araştırma kapsamında AB ülkeleri (27 üye ülke) ile Norveç, İzlanda ve İsviçre’de 28.000’den fazla çalışanla görüşülmüş ve çalışma hayatındaki yeni risk alanları incelenmiştir.
Araştırma özellikle dört ana başlığa odaklanmaktadır:
- • İş yerinde dijital teknolojilerin kullanımı
- • İklim değişikliği kaynaklı riskler
- • Psikososyal risk faktörleri
- • Çalışan sağlığı ve iş sonuçları üzerindeki etkiler
Ortaya çıkan tablo, iş sağlığı ve güvenliği alanında risklerin artık çok daha karmaşık ve çok boyutlu hale geldiğini göstermektedir.
İklim Değişikliği Artık İş Yerinde Hissediliyor
OSH Pulse 2025 araştırmasına göre Avrupa’daki çalışanların %33’ü iş yerinde iklim değişikliğiyle ilişkili en az bir risk faktörüne maruz kalmaktadır.
Araştırmada öne çıkan başlıca riskler şunlardır:
- • %20 aşırı sıcaklık
- • %19 kötü hava kalitesi
- • Aşırı hava olayları ve yoğun güneş maruziyeti
Bu riskler özellikle açık alanda çalışan sektörlerde daha belirgin görülmektedir.
Örneğin:
- • Tarım ve ormancılık sektöründe çalışanların %35’i aşırı sıcak koşullarda çalıştığını belirtmektedir.
- • İnşaat ve enerji sektörlerinde ise yaklaşık her dört çalışandan biri benzer risklere maruz kalmaktadır.
Araştırma ayrıca çalışanların %31’inin çevresel risklerin iş sağlığı ve güvenliği üzerinde olumsuz etkileri olabileceğinden endişe duyduğunu göstermektedir.
Bu bulgular, iklim değişikliğinin artık yalnızca çevresel bir konu değil; aynı zamanda iş sağlığı ve safety yönetiminin temel bir parçası olduğunu ortaya koymaktadır.
Dijitalleşme: Yeni Fırsatlar ve Yeni Riskler
Araştırma, iş yerlerinde dijital teknolojilerin hızla yaygınlaştığını göstermektedir.
Bu teknolojiler arasında:
- • Otomasyon sistemleri
- • Dijital platformlar
- • Çalışan izleme sistemleri
- • Algoritmik görev yönetimi
gibi uygulamalar yer almaktadır.
Dijitalleşme birçok avantaj sunmaktadır:
- • Verimlilik artışı
- • Veri temelli karar verme
- • Uzaktan veya hibrit çalışma modelleri
Ancak aynı zamanda yeni risk alanları da yaratmaktadır.
Özellikle dijital izleme ve algoritmik yönetim uygulamaları, çalışanların iş üzerindeki kontrol hissini azaltabilir ve psikososyal riskleri artırabilir.
Bu nedenle EU-OSHA, dijital dönüşümün insan odaklı bir yaklaşım ile yönetilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Psikososyal Riskler Yükseliyor
OSH Pulse 2025 araştırmasının dikkat çekici bulgularından biri de psikososyal risklerin yaygınlığıdır.
Araştırmaya göre Avrupa’daki çalışanların:
- • %44’ü yoğun iş yükü baskısı yaşadığını
- • %37’si genel yorgunluk hissettiğini
- • %29’u stres, depresyon veya anksiyete yaşadığını ifade etmektedir.
Bu sonuçlar, iş sağlığı ve güvenliği yaklaşımının artık yalnızca fiziksel risklerle sınırlı olmadığını; aynı zamanda iş organizasyonu, teknoloji kullanımı ve çalışan refahı gibi konuları da kapsaması gerektiğini göstermektedir.
Yeni Dönemin İş Sağlığı ve Güvenliği Yaklaşımı
EU-OSHA araştırması, kurumların değişen risk ortamına uyum sağlayabilmesi için bütüncül bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini göstermektedir.
Öne çıkan başlıklar:
• İklim uyum stratejileri
Sıcaklık yönetimi, çalışma saatlerinin uyarlanması ve çalışanların korunması.
• İnsan odaklı dijitalleşme
Algoritmik yönetim ve dijital izleme uygulamalarında şeffaflık ve çalışan katılımı.
• Psikososyal risk yönetimi
Stres, iş yükü ve mental sağlık konularında kurumsal destek mekanizmaları.
• Önleyici risk yönetimi
Veri temelli analizler ve erken müdahale stratejileri.
Sonuç
EU-OSHA’nın 28.000 çalışanla gerçekleştirdiği OSH Pulse 2025 araştırması, iş dünyasında risk profilinin hızla değiştiğini açıkça ortaya koymaktadır.
İklim değişikliği, dijital dönüşüm ve psikososyal riskler birlikte ele alındığında; iş sağlığı ve safety artık yalnızca sahadaki fiziksel tehlikeleri değil, çevresel, teknolojik ve organizasyonel risklerin tamamını kapsayan bütüncül bir yönetim yaklaşımı gerektirmektedir.
Başka bir ifadeyle:
Geleceğin güvenli iş yerleri, değişen riskleri erken fark eden ve proaktif şekilde yöneten organizasyonlar olacaktır.
Kaynak: OSH Pulse 2025: Occupational Safety and Health in the Era of Climate and Digital Change